Op 17 en 18 mei 2022 heb ik weer een tweedaagse training incidentenonderzoek met behulp van Tripod bèta mogen geven. Ik heb deze training al meerdere keren gegeven, toch is iedere keer weer anders. Door de kleinschalige opzet van de cursus is er veel interactie tussen alle deelnemers. Door ieders ervaring en kennis krijg ik goede vragen die mij uitdagen en zijn er fijne en nuttige discussies over incidenten, incidentonderzoek en hoe hiermee om te gaan. Ook ik leer hier dus iedere keer weer van.

Extra inzichten

De twee dagen cursus zijn behoorlijk intensief en vliegen dan ook voorbij. Na het gecombineerde theoretisch/praktische gedeelte op de eerste dag analyseren we in het laatste dagdeel casussen die de cursisten zelf aandragen. Ook al is voor de betrokken cursist de casus al bekend, de analyse met behulp van Tripod bèta geeft toch extra inzichten.

Cursisten denken weleens dat Tripod bèta alleen voor ‘grote’ of ‘complexe’ incidenten gebruikt zou kunnen worden. Tijdens de cursus laat ik zien dat het ook juist voor ‘kleine’ incidenten en ‘near misses’ een waardevolle methode is. De training laat namelijk zien dat het niet alleen een nieuwe techniek is die wordt aangeleerd maar nog meer gaat over een nieuwe manier van denken over gevaren, risico’s en incidenten.

De cursisten waardeerden de training met “perfect, zeer tevreden, boven verwachting”, “duidelijk en realistisch” en “zeer goed en geeft een heleboel inzicht in Tripod maar ook v.w.b. achterliggende oorzaken” en met een hoog cijfer, iets waar ik tevreden en trots op ben.

Gastcollege

Waar de cursisten bijna altijd al ervaring met incidentenonderzoek hebben, zo zijn de circa 30 tweedejaars studenten van de afdeling Chemische Technologie van de Hogeschool Rotterdam hiermee nog volledig onbekend. Op 25 mei 2022 mocht ik deze studenten een gastcollege geven over incidentenonderzoek in het kader van Industriële Veiligheid. In dit gastcollege van drie uur combineer ik theorie met praktijk door middel van groepsoefeningen, korte presentaties en klassikale oefeningen. De nieuwsgierigheid en leergierigheid van de studenten helpt enorm om ze in beperkte tijd toch veel te leren over dit interessante vakgebied. Ter afsluiting krijgen de studenten een opdracht mee die ik na het gastcollege beoordeel.

Ik mocht dit gastcollege inmiddels voor de vierde keer geven en ook voor volgend jaar ben ik al teruggevraagd omdat de studenten en de betrokken docent het gastcollege een hoge waardering geven. Nu nog zien of de studenten ook blij zijn met de beoordeling van hun opdrachten.

September 2022

De volgende tweedaagse training incidentenonderzoek met behulp van Tripod bèta staat gepland voor dinsdag en woensdag 20 en 21 september 2022. Wilt u ook deze training volgen? Meer informatie kunt u hier vinden.

Marco van de Pavoordt

Marco van de Pavoordt

Valt uw bedrijf onder het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) of de Aanvullende Risico Inventarisatie & Evaluatie (ARIE), dan is de kans groot dat u een Veiligheidsbeheersysteem, afgekort VBS, heeft. Het VBS heeft als doel het inzichtelijk maken en beheersen van de risico’s van werken met gevaarlijke stoffen en komt voort uit het Preventiebeleid Zware Ongevallen (PBZO).

Afhankelijk of uw inrichting een hoge drempel Brzo inrichting is of een lage drempel, of ARIE inrichting, zal u uw PBZO en VBS respectievelijk ieder jaar of om de drie jaar volledig moeten inspecteren. Dit noemen wij zogeheten interne audits op het VBS. Kuiper & Burger voert al langere tijd deze interne audits uit op PBZO en VBS voor verschillende klanten. Wilt u ook grip krijgen op verplichtingen uit het Brzo ‘15 of ARIE m.b.t. het PBZO en VBS dan kunnen wij u hierbij helpen en ondersteunen.

Neem contact met ons op via de telefoon of per mail. Kuiper & Burger helpt u graag verder.

Ook deze winter luidt er vanuit de overheid nog steeds een dringend advies om zoveel mogelijk thuis te werken. Veel thuiswerkers verbruiken deze winter niet alleen meer stroom, maar bij hen staat deze winter de verwarming in huis waarschijnlijk ook vaker en langer aan wat zorgt voor extra stookkosten.

Uit onderzoek van EasySwitch.nl blijkt dat 88% van de Nederlanders daarom verwacht dat de energiekosten van thuiswerkers dit najaar hoger worden.

Normaal gesproken verbruikt een gemiddeld huishouden in de winter al een derde meer elektriciteit en tot wel acht keer meer gas, terwijl de verwarming meestal alleen in de avond aan staat. Aangezien veel mensen deze winter vanuit huis werken is er geen sprake meer van piekmomenten, maar ligt het algemene energiegebruik de hele dag door hoger. Dit betekent dat de energiekosten in de koude maanden van herfst en winter van 2020/2021 gemiddeld zo’n 115 euro per maand hoger kunnen uitvallen voor thuiswerkers.

Uit onderzoek van EasySwitch.nl blijkt dat ruim 55%van de Nederlanders vindt dat werkgevers een deel van de energiekosten moeten betalen wanneer hun werknemers deze winter vanuit huis werken.

Bron: Energienieuws

Tripod applicatie TR2 is live

Na een lang proces van trial en error is het zo ver, de nieuwe Tripod applicatie is online! De afgelopen maanden zijn wij van Kuiper & Burger in samenwerking met applicatieontwikkelaar Webmen druk bezig geweest met het ontwikkelen van de nieuwe TR2 applicatie. Los van het feit dat de applicatie in een nieuw jasje zit, zijn er ook nieuwe tools en verbeteringen zodat u nog gemakkelijker uw Tripod incidentanalyses kan maken. De nieuwe TR2 software beschikt onder andere over:

  • Nieuwe tools om uw werk nog gemakkelijker te maken.
  • De nieuwe applicatie gebruikt geen flash meer. Waardoor je het op elke moderne browser kan gebruiken.
  • Uw analyses zijn makkelijk te exporteren naar de meest gebruikelijke bestandsformaten.
  • Maak gemakkelijk overzichtelijke rapporten van uw analyses.
  • Toekomstige updates om uw gebruik en gebruik van onze applicatie alleen maar te verbeteren.

Een Tripod incidentanalyse maken is nog nooit zo eenvoudig geweest! Zou u als lezer van deze Highlight de software eens willen proberen? Vraag direct een proeflicentie aan via tripod@kuiperburger.nl. Momenteel wordt er gewerkt aan een kennisbibliotheek en naslagwerk voor Tripod zodat u als licentiehouder alle kennis beschikbaar heeft. En natuurlijk ondersteunen adviseurs van Kuiper & Burger u graag.

.

Van ‘op slot’ naar ‘oplossing voor uw situatie’. Ook sinds de Raad van State uitspraak van 2019 hebben wij al voor meerdere projecten doorgang weten te verkrijgen.

Nederland ‘op slot’

Op 29 mei 2019 zette de Raad van State een streep door het Programma Aanpak Stikstof (PAS). In het PAS werd alvast toestemming gegeven voor mogelijk schadelijke activiteiten op beschermde gebieden, vooruitlopend op toekomstige positieve maatregelen. Sinds de uitspraak kan het PAS niet meer gebruikt worden als toetsingskader en wordt wel gezegd dat Nederland ‘op slot’ zit.

Stikstof en vergunningen

In de huidige systematiek moet  voor zowel de bouwfase als de gebruiksfase van een initiatief, bijvoorbeeld het bouwen en in gebruik nemen van fabrieken, installaties en bouwwerken, een stikstofdepositieberekening worden gemaakt. Op het moment dat er een depositie wordt berekend van meer dan 0,00 mol/ha/jaar kan niet worden uitgesloten dat er geen significante negatieve effecten zijn op de beschermde Natura 2000-gebieden. In principe is dan sprake van een niet-vergunbare situatie.

In zo’n geval kan alleen een vergunning worden verleend als uit een passende beoordeling (PB) blijkt dat er toch geen significante negatieve effecten zijn. Als dat niet uit de PB blijkt, kan alleen nog een zgn. ADC-toets worden gedaan. Uit deze toets moet blijken dat er geen Alternatieven zijn, een Dwingende reden van groot openbaar belang is voor het initiatief en er Compenserende maatregelen genomen kunnen worden. Beiden zijn lastige trajecten met veel (juridische) risico’s.

Spoedwet aanpak stikstof

Om toch de stikstofdepositie te reduceren en tevens enige economische ontwikkelingen toe te staan, geeft de Spoedwet aanpak stikstof, de eerste handvatten. Er kan, onder voorwaarden, o.a. intern of extern gesaldeerd worden.

‘Nieuwe aanpak’ en zoeken naar een oplossing

Als vergunningenexperts met doel om een oplossing te vinden in moeilijk vergunbare situaties zijn we ook na 29 mei 2019 verder gegaan met al lopende vergunningstrajecten. De vergunningstrajecten die op dat moment liepen of bijna afgerond waren, kregen opeens een grote klap. Er moest geschakeld worden om de projecten toch succesvol af te ronden. Het traject rondom stikstofdepositie is voor veel projecten toen (opnieuw) begonnen.

Samen met juristen, ecologen, en vergunningverleners zochten we voor onze klanten een oplossing die tot een vergunbare situatie zou leiden. Dit betreft bijvoorbeeld aanvragen voor (revisie)vergunningen of aanvragen voor nieuwe innovatieve projecten zoals een CO2-afvang of een vergistingsinstallatie. Het betreft ook kleinere aanvragen zoals het afwijken van het bestemmingsplan, het bouwen van een bedrijfspand of voor het composteren van groenafval. In alle trajecten denken we mee met onze klanten om een oplossing te vinden. Zo hebben we o.a. meegedacht welke procesonderdelen te vervangen zijn door een stikstof neutrale variant.

Recent hebben we een Wet natuurbescherming (Wnb) aanvraag succesvol afgerond en we zien nu ook ‘licht’ voor het afronden van andere projecten.

Sinds 29 mei 2019 zijn er ook meer vragen gekomen om stikstofberekeningen uit te uitvoeren voor (kleine) initiatieven. Denk aan bijvoorbeeld het bouwen van een zonnepark of projecten uit de agrarische sector zoals het houden van paarden. Op snelle wijze kunnen we alle emissiebronnen in kaart brengen, stikstofdepositieberekeningen uitvoeren en antwoord geven.

Uw oplossing

Heeft u hulp nodig om een weg te vinden in alle nieuwe ontwikkelingen rondom stikstofdepositie? Loopt u vast in het traject voor een aanvraag voor een vergunning Wet natuurbescherming? Neem dan contact op met ons en we zoeken met u naar een oplossing.

Crisis, je moet er niet aan denken, maar alle organisaties kunnen daarmee worden geconfronteerd, ook die van u. Als het gaat over een crisis, zijn er twee soorten bedrijven: bedrijven die risico’s in kaart hebben gebracht en hun bedrijfsprocessen goed op orde hebben en bedrijven die zich niet kunnen voorstellen dat zoiets bij hun zou kunnen gebeuren. De gevolgen die een crisis heeft, zijn helemaal  afhankelijk van of het bedrijf zich erop had voorbereid. Een goede voorbereiding kan veel leed voorkomen.

Wanneer is er een crisis?

Er zijn legio soorten crisis. Een crisis kan een brand zijn, een ongeluk met gevaarlijke stoffen, gewonden of doden na een ongeluk op de werkvloer, maar ook computersystemen die gehackt worden of media-aandacht met negatieve impact voor het bedrijf.
Met andere woorden: een crisis is een situatie waarbij het continuïteit van het bedrijf ernstig wordt bedreigd.

De kenmerken van een crisis zijn:

  • Er is een substantiële dreiging voor het bedrijf.
  • Er is veel onzekerheid.
  • Een crisis ontstaat plotseling.
  • Er moet snel worden gehandeld.

Als er goed wordt gereageerd, kan vaak worden voorkomen dat de gevolgen escaleren. In vergelijking met enkele decennia geleden, is een goede voorbereiding veel belangrijker geworden. Er zijn meer externe dreigingen, zoals bijvoorbeeld softwaresystemen die aangevallen kunnen worden. De snelheid waarmee via sociale media negatieve berichten (kunnen) worden verspreid, is een andere nieuwe bedreiging met potentieel grote gevolgen.

Een crisis ontstaat altijd plotseling. Hierdoor leeft het gevoel dat organisaties per definitie onvoorbereid zijn. Als ze immers het probleem hadden zien aankomen, hadden ze wel maatregelen genomen de crisis te voorkomen. Toch kun je je op een crisis voorbereiden. Bijvoorbeeld door mogelijke crisisscenario’s te inventariseren en met het aanwijzen van de personen die bij een crisis een rol krijgen. Als je dit crisisteam zich goed laat voorbereiden, weegt deze investering ruimschoots op tegen de schade die tijdens de crisis kan ontstaan.

Een crisis en daarna?

Niet meteen maatregelen nemen! Eerst nadenken!

Om te voorkomen dat een zelfde voorval in de toekomst weer op kan treden, hebben bedrijven na afloop van een crisis vaak de neiging om direct maatregelen te treffen. Als eerst de rust wordt genomen om het incident systematisch te analyseren kan worden voorkomen dat de verkeerde maatregelen worden genomen. Het is niet voldoende om alleen te kijken naar de directe oorzaak van het incident dat tot een crisis leidde, ook achterliggende oorzaken moeten beschouwd worden. Wanneer niet voldoende naar de achterliggende oorzaak wordt gekeken, is de kans groot dat de veiligheid maar beperkt wordt verbeterd. Denk bijvoorbeeld aan het investeren in een beter alarmeringssysteem bij een incident waar het alarmsysteem wel heeft gewerkt, maar waarbij er niet op het alarm is gereageerd. Het is mogelijk dat het alarm wel is opgemerkt, maar dat door te hoge werkdruk er niemand iets deed, of dat iedereen dacht dat iemand anders dit op zou lossen. Een beter alarmsysteem gaat in deze gevallen niet ertoe leiden dat het veiliger wordt.

Een ander risico is het nemen van disproportionele maatregelen om ten koste van alles te voorkomen dat een soortgelijk incident zich kan herhalen. Bijvoorbeeld door het opleggen van allerlei nieuwe eisen aan medewerkers en te stringente procedures en werkinstructies. Dit is de bekende regelreflex: “er moeten na een incident meer regels komen”. De kosten hiervan kunnen behoorlijk oplopen. De veiligheid op de werkvloer is meer gebaat bij het kijken naar het hele plaatje en de beschikbare middelen gebruiken voor maatregelen die nog verschil kunnen maken.

Training Tripod incidentenanalyse-methode

Niet alle incidenten leiden tot een crisis. Een incident kan wel uitmonden in een crisis. Het beheersen van een crisis is met name communicatie. Het beheersen van een incident is met name technisch. De lessen die geleerd kunnen worden na een incident die tot een crisis heeft geleid of de voorbereiding op dit incident is daarom ook afhankelijk van of je dit benadert vanuit het incident of de crisis. Kuiper & Burgen kan ondersteunen bij het inventariseren van mogelijke incidenten die op kunnen treden en de maatregelen die genomen kunnen worden om dit te voorkomen of om de gevolgen te beperken.

Wanneer er toch een incident, of belangrijke bijna-incident, is opgetreden kan Kuiper & Burger u ook helpen met de incidentenanalyse, waarbij wij gebruik maken van de Tripod incidentenanalyse-methode. Deze methode ondersteunt u door alle informatie die relevant is voor de analyse van het incident naar boven te halen. De Tripod methode inventariseert eerst de falende veiligheidsvoorzieningen. Daarna worden dieper gekeken: Wat zijn de directe aanleidingen, wat waren de omstandigheden en wat zijn de achterliggende oorzaken. Alle organisatorische lagen worden betrokken: directie, management, medewerkers. Daarbij wordt alle kennis die beschikbaar is gebruikt, zodat de echte oorzaken helder worden. Het doel van de Tripod methode is niet het zoeken naar een schuldige, maar om te leren van een incident, zodat het gehele bedrijfsproces dat heeft geleid tot de crisis, wordt verbeterd, waardoor een volgend identiek incident wordt voorkomen maar ook een scala aan vergelijkbare incidenten. Het maakt het bedrijfsproces inzichtelijk zodat verbeteringen daarin mogelijk worden.

Daarbij hebben wij speciale software in eigendom, waarmee de Tripod-boom wordt gemaakt voor het incident. Hierdoor wordt op 1 A4 duidelijk wat er gebeurd is, hoe het gebeurd is en waarom het gebeurd is.

De expertise op het gebied van incidentanalyse willen we graag ook delen, door het geven van 2-daagse trainingen in de toepassing van de Tripod-methode. De kosten hiervoor zijn €1.200,– per deelnemer (excl. BTW). Het is uiteraard ook mogelijk een in-company training te geven of een korte Masterclass.  Elke deelnemer krijgt tevens korte tijd gratis toegang tot de software om te kunnen oefenen. Bekijk alle informatie over onze trainingen.

Uiteraard kunt u ook een licentie nemen op de software. Het is een webtool, dus er hoeft geen software op uw eigen systeem te worden gezet. Een licentie is er al vanaf €500,– excl. BTW. Voor meer informatie hierover kunt u vragen naar mijn collega Marco van de Pavoordt.

Masterclass crisismanagement

Samen met onze partner ITP Groep* heeft Kuiper & Burger een Masterclass crisismanagement voorbereid waar u als bedrijf een aantal scenario’s kunt trainen. Dit is een in-company training, omdat dan alle spelers uit het crisisteam dezelfde simulatie beleven en ook met elkaar tot de beste afspraken kunnen komen.

*) ITP Groep heeft expertise in verschillende sectoren, waaronder chemie. ITP Groep adviseert, geeft trainingen, workshops, coacht directies en ontwikkelt crisisoefeningen op maat.

Wat betekent verscherpt toezicht in de praktijk voor een bedrijf en hoe ga je hiermee om?

Iedereen heeft wel eens gehoord van een zorginstelling die onder verscherpt toezicht is geplaatst. Of van een woningcorporatie. Er zijn diverse toezichthouders die bedrijven, verenigingen, stichtingen en instellingen onder verscherpt toezicht kunnen plaatsen. Regelmatig halen dit soort zaken ook het nieuws. Ook in ons vakgebied zijn er toezichthouders die bedrijven onder verscherpt toezicht kunnen plaatsen. Zo kan bijvoorbeeld het Wabo-bevoegd gezag een Brzo-bedrijf onder verscherpt toezicht plaatsen.

Brzo bedrijven

Voor een Brzo-bedrijf (Besluit risico zware ongevallen – de Nederlandse implementatie van de Europese SEVESO-richtlijn), oftewel bedrijven waar significante hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, is de provincie per definitie bevoegd gezag. De omgevingsdienst is het uitvoerend orgaan van de provincie. Er zijn in Nederland zes omgevingsdiensten die toezicht houden op Brzo bedrijven:

  • OD Groningen voor Groningen, Drenthe en Friesland;
  • OD Regio Nijmegen voor Overijssel en Gelderland;
  • OD Noordzeekanaalgebied voor Noord-Holland, Flevoland en Utrecht;
  • RUD Zuid-Holland en Zeeland voor Zuid-Holland en Zeeland;
  • OD Midden-West Brabant voor Noord-Brabant en RUD Zuid-Limburg voor Limburg.

Deze omgevingsdiensten inspecteren jaarlijks de Brzo-bedrijven (lagedrempelbedrijven kunnen een lagere inspectiefrequentie hebben). De inspectie wordt in principe gedaan door een team van Wabo-bevoegd gezag; iSZW, de Veiligheidsregio en, indien van toepassing, de waterkwaliteitsbeheerder. Als uit inspecties blijkt dat er belangrijke zaken onvoldoende op orde zijn of als er ernstige incidenten zijn geweest, kan door het bevoegd gezag besloten worden het bedrijf onder verscherpt toezicht te stellen.

Onder verscherpt toezicht

Als een bedrijf onder verscherpt toezicht is geplaatst, betekent dit onder andere dat dit bedrijf structureel wordt besproken op het hoogste politieke niveau in de provincie. In een overleg tussen de omgevingsdienst en de verantwoordelijke gedeputeerde van de provincie. Het betekent ook dat de omgevingsdienst maatregelen neemt om er voor te zorgen dat het bedrijf weer veilig wordt. Dit houdt in ieder geval in dat er veel frequenter inspecties zullen zijn, aangekondigd en onaangekondigd. Ook zal handhaving worden gestart, zoals met (extra) lasten onder dwangsom die nauwgezet worden opgevolgd door de omgevingsdienst.

Het bedrijf krijgt daardoor extra druk om te verbeteren die zal resulteren in een forse belasting van de organisatie en mogelijk aanzienlijke extra kosten voor het nemen van maatregelen, het uitvoeren van onderzoeken, inhuren van expertise, etc. Dit moet niet onderschat worden. Ook zal door de omgevingsdienst gevraagd worden om frequent overleg op directieniveau. Dit om de voortgang, ontwikkelingen en zorgen te bespreken.

Meebewegen of verdedigen

Uiteraard heeft het bedrijf de keuze om mee te bewegen of zich juist juridisch te verdedigen. Wanneer uitsluitend juridisch verdedigd wordt, zal de omgevingsdienst zich waarschijnlijk meer zorgen gaan maken. Het gaat hen er om dat een forse verbeterslag wordt gemaakt en bij pure juridische verdediging zal die niet te zien zijn. Aan de andere kant kun je als bedrijf van mening zijn dat het bevoegd gezag onredelijke eisen stelt en is het een goed recht je daartegen te verzetten. Een vorm van evenwicht tussen beiden lijkt dan ook logisch.

Het kan zo maar zijn dat er bij het bedrijf niet alleen technische verbeteringen moeten plaatsvinden, maar ook een echte verandering in werkwijze op moet treden. Hoe kijkt men aan tegen de problematiek? Dit heeft vaak te maken met de bedrijfscultuur. Als dit aan de orde is, kan dit niet eenvoudig worden opgelost.

Het is daarom belangrijk dat het bedrijf een goede strategie kiest hoe om te gaan met het verscherpte toezicht en hoe weer afdoende “in control” te komen. Bij verscherpt toezicht kan het zomaar gebeuren dat het bedrijf de regie kwijtraakt en geleefd wordt door de inspecties en wat daar bij komt kijken. Het bedrijf moet de regie weer terugkrijgen om op gegeven moment weer van het verscherpte toezicht af te komen.

Verscherpt toezicht is niet iets van een paar maanden, maar eerder een traject van minimaal 1 jaar en vaak minimaal 2 jaar. Aan de andere kant, als een bedrijf meerdere jaren onder verscherpt toezicht blijft, is er iets fundamenteels aan de hand dat niet verbeterd wordt. Op dat moment zal de handhaving naar mijn verwachting nog stringenter worden, richting stillegging.

Contact over verscherpt toezicht

Conclusie van bovenstaande is: zorg dat uw bedrijf niet onder verscherpt toezicht komt te staan. Blijf “in control”. Mocht het u toch overkomen neem de juiste acties om onder verscherpt toezicht uit te komen. Wij weten inmiddels hoe met verscherpt toezicht om te gaan, maar vooral ook hoe dit te voorkomen. Neem contact met ons op.

De aarde warmt op en dat heeft gevolgen voor ons klimaat. De opwarming wordt veroorzaakt doordat er steeds meer broeikasgassen, zoals CO₂, in de lucht zitten. We kunnen de opwarming niet terugdraaien, maar we kunnen het wel afremmen, als we maatregelen treffen en minder CO₂ uitstoten.

Verstoorde balans

Koolstofdioxide (CO2) komt van nature in onze atmosfeer voor. Planten hebben dit gas nodig om te kunnen groeien. Met behulp van zonne-energie en water wordt de koolstofdioxide omgezet in zuurstof en koolhydraten (suikers). Als de plant afsterft worden de koolhydraten weer omgezet in CO₂dat vervolgens weer in onze atmosfeer terechtkomt. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het verbranden of rotten van de plant en als de plant wordt opgegeten, via de mest. Olie, aardgas en kolen zijn de zogenaamde fossiele brandstoffen. Deze bevatten koolstof die miljoenen jaren geleden door planten is vastgelegd, maar die nooit is vrijgekomen bij het sterven van de plant, omdat het niet in contact kwam met zuurstof en het afbraakproces niet op gang kon komen. Omdat we deze fossiele brandstoffen nu op grote schaal gebruiken, neemt de CO₂concentratie in de atmosfeer toe en hebben we het natuurlijke evenwicht verstoord. Om ons huidige leefklimaat te beschermen moeten we daarom op zoek naar manieren om minder energie te gebruiken, alternatieve energiebronnen vinden zonder koolstof, of de broeikasgassen uit de atmosfeer halen. Het liefst een combinatie van al deze opties.

Glastuinbouw als partner voor afvalverbranding

Een van de terreinen waar de uitstoot van CO2 verminderd kan worden is de glastuinbouw. Deze sector verbruikt momenteel ca. 10% van de fossiele brandstoffen in Nederland. Hier is dus veel te winnen. In de glastuinbouw wordt aardgas verstookt om, naast warmte en elektriciteit, CO2 te produceren om de groei van tomaten, paprika’s en andere gewassen te bevorderen. Wat zuurstof is voor een mens, is CO2 voor een plant. De glastuinbouw is een sector waar hard wordt gewerkt aan verduurzaming en vernieuwing. Vergeleken met andere sectoren hebben zij afgelopen jaren al grote stappen gezet om duurzamer te worden. In Nederland wordt veel van ons afval verbrand. De warmte die hierbij vrijkomt wordt vaak hergebruikt als stadsverwarming, om woningen van warm water te voorzien. Dit is al een stap om minder fossiele brandstoffen te gebruiken, maar er kan bij het verbranden van afval nog meer winst behaald worden. Bij de verbranding van afval komt namelijk ook CO₂ vrij die normaal gesproken in de atmosfeer terechtkomt. Omdat er in de kassenteelt veel aardgas wordt verstookt met als enigdoel om extra CO₂in de kas te krijgen zodat de planten sneller groeien, zou het toch mooi zijn als er een mogelijkheid is om de CO₂ uit de verbrandingsgassen af te vangen en bij de telers in de kas te krijgen: de ultieme win-win situatie.

Het proces

In de laatste jaren zijn meerdere projecten gestart om CO2 af te vangen bij de verbranding van ons huisvuil en dit vervolgens te leveren aan de glastuinbouw. De CO2 moet eerst vloeibaar gemaakt worden om het met tankwagens te kunnen vervoeren. Ondanks dat het afvang proces ook energie kost, levert het een aanzienlijke milieuwinst op doordat de tuinders geen aardgas meer hoeven te stoken voor de productie van CO2. 1.000 kg afgevangen CO2 bespaart ca. een 500 kg fossiele CO2 uit aardgas.Dit proces vindt alleen plaats gedurende de zomermaanden. In de winter moeten de kassen namelijk ook worden verwarmd en dit gebeurt meestal met aardgas. De verbrandingsgassen hiervan bevatten voldoende CO2, waardoor het niet nodig is om deze van elders te halen.  Op dit moment wordt op twee plaatsen in het land CO2 afgevangen bij afvalverbrandingsinstallaties, drie andere afvalverbrandingsinstallaties zijn bezig het te realiseren. De CO2 wordt nog alleen geleverd aan tuinders, maar er zijn meer mogelijkheden zoals bijvoorbeeld levering aan de voedselsector.

De expertise van vergunningverlening

Voor het afvangen van CO2 uit rookgassen bij afvalverbranders moet een installatie geplaatst worden. Voordat de installatie gebouwd kan worden gaat een lang proces van vergunningverlening vooraf. Omdat de rookgassen als afvalstof moeten worden gezien en een bewerking nodig is om de CO2 af te vangen moet zelfs een Milieueffectrapportage worden opgesteld. Bij Kuiper & Burger zijn wij al bij de vergunningverlening van drie van dit soort installaties betrokken geweest, waarbij we ook het hele traject, tot en met de afronding, hebben begeleid. Bedrijven zien soms op tegen het vergunningsproces en het traject van de milieueffectrapportage. Het vraagt kennis en expertise die bedrijven in het algemeen niet zelf in huis hebben. Voor Kuiper Burger is dit soort complexe trajecten meer dan gewoon werk. We raken erdoor geïnspireerd, omdat wij zo heel concreet kunnen bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen.

Al jaren voert Kuiper & Burger incidentenonderzoeken uit, onder andere met de Tripod methodiek. De Tripod methodiek is een goede, eenvoudige, overzichtelijke manier om de echte, achterliggende oorzaak (latente fout) van een incident te vinden.

De Tripod incidentenanalyse inventariseert eerst de falende veiligheidsvoorzieningen. Daarna worden de falende beveiligingen/maatregelen geanalyseerd op directe oorzaken, de omstandigheden en vervolgens de achterliggende oorzaken. Door deze oorzaken, omstandigheden en achterliggende oorzaken helder te hebben, kunnen maatregelen worden genomen om een scala van vergelijkbare incidenten te voorkomen. Het incident met de falende veiligheidsvoorzieningen, de directe oorzaken, de omstandigheden en de achterliggende oorzaken worden gevisualiseerd in een Tripod boom.

Kuiper & Burger heeft een volgende belangrijke stap gezet om de ambitie om een expertise centrum op dit gebied te worden te realiseren. Door een samenwerking aan te gaan met Safety Solutions Consultants (SSC), kan Kuiper & Burger nu ook Tripod bèta software aanbieden. Meer informatie over de software vindt u hier.

Tripod bèta software is eenvoudige en toegankelijke software waarin gebruikers in staat zijn om een Tripod boom te maken ter ondersteuning van incidentenonderzoeken. Tevens kunnen hiermee bowtie risico-inventarisaties worden gemaakt.

Marco van de Pavoordt, directeur en senior adviseur bij Kuiper & Burger, heeft al vele incidentenonderzoeken uitgevoerd en diverse Masterclasses gegeven op dit gebied. Daarnaast heeft hij als gastdocent  aan de Hogeschool Rotterdam, afdeling chemische technologie, colleges incidentenonderzoek gegeven en zal dit in 2019 wederom doen. “De Tripod methodiek geeft op effectieve en overzichtelijke wijze een goed inzicht in wat er is gebeurd, hoe het is gebeurd en ook waarom het is gebeurd. De methodiek helpt om effectief verder te komen dan de oorzaak aan een menselijke fout toe te wijzen”.

Samengeknepen billen als op uw braakliggende terrein een quickscan flora en fauna wordt uitgevoerd? Dure beheersmaatregelen nemen om maar te voorkomen dat beschermde plant- en diersoorten zich vestigen? Steeds terugkerende nachtmerries over korenwolven die ontwikkeling van uw bedrijf, woonwijk of weg onmogelijk maken?

Dat hoeft niet

Verassend genoeg kan een melding “Tijdelijke Natuur” uitkomst bieden bij terreinen die tenminste een jaar braak blijven liggen. Dat is niet eens zo’n lange termijn aangezien voorbereiding, vergunningentraject en detailontwerp zo een jaar kunnen duren.

Maar ik wil juist geen natuur! Natuur leidt tot problemen!

Juist niet!

Die plant- en diersoorten vestigen zich toch wel, houden zich nooit aan uw PvA. Onder de nieuwe Wet natuurbescherming vragen de provincies altijd naar een quickscan flora en fauna. En een quickscan is maar beperkt geldig. Dus waarom niet een stukje bedrijfszekerheid inbouwen met “Tijdelijke Natuur”, en uw miljoenen-investering beter beschermen. Ook als uw gebiedsontwikkeling nog 10 jaar op zich laat wachten?

Hoe werkt het?

Voor “Tijdelijke Natuur” is een quickscan flora en fauna nodig. Alle plant- en diersoorten die daarbij gevonden worden moeten worden verplaatst volgens de strenge regels uit de Wet natuurbescherming. Daar zit u ook aan als u niets doet, die plant– en diersoorten zitten er immers al. Maar nu komt het mooie: na  het akkoord op de melding “Tijdelijke Natuur” kan alles wat zich in de periode van 1 tot maximaal 10 jaar vestigt heel veel makkelijker en sneller opgeruimd worden, via de “Gedragscode Tijdelijke Natuur”. Dit met instemming van burgers en natuur- en milieuorganisaties.

Voordelen van “Tijdelijke Natuur” voor gebiedsontwikkelaars:

  • De procedure is zeer kort en niet duur vergeleken met de ontheffingsprocedure in het kader van de Wnb en vraagt weinig voorbereiding;
  • Ieder braakliggend gebied met een andere bestemming dan natuur, in iedere provincie mag meedoen;
  • U bespaart de kosten voor ontheffingen om dier- en plantsoorten weg te halen;
  • U bespaart de kosten voor de verstoring van het terrein;
  • De gedragscode is geaccepteerd door natuur- en milieuorganisaties en de overheid;
  • De periode sluit aan op uw wensen, van minimaal 1 jaar tot maximaal 10;
  • U kunt dus ook mee doen in situaties waarbij u vanuit uw vergunning Wet natuurbescherming, onderdeel gebiedsbescherming verplicht bent om binnen 2 jaar uw plannen te realiseren;
  • U hebt er geen omkijken naar: er wordt geen natuurgebied ingericht, er wordt niets onderhouden, de natuur moet zich op eigen kracht vestigen, er zijn geen directe kosten aan verbonden, u bent van de motorcrossers af en het wordt geen recreatieterrein;
  • De ondergrond wordt door begroeiing vastgelegd, dus geen stofverspreiding meer vanaf dat terrein;
  • Een eenvoudige manier van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) die u in uw jaarverslag kunt zetten en waar u in uw voordeel de vruchten van plukt. En dat terwijl de voordelen voor de natuur niet minder groot zijn;
  • U tackelt een bedrijfs- en continuïteitsrisico en vergroot zo uw bedrijfszekerheid;
  • Voor die terreinen die veel “in het oog springen” bij burgers kunnen er beperkte kosten zijn om hen op de hoogte te houden van het doel en de tijdelijkheid. Maar dat kan makkelijk onderdeel zijn van uw jaarlijkse Open Dag en is lang niet altijd nodig;
  • Een bedrijf als Tata Steel ging u voor.

Lijkt dit u interessant?

Kuiper & Burger Advies- en Ingenieursbureau heeft op 14 juni 2018 een inhoudelijke lunch “Tijdelijke Natuur” georganiseerd onder leiding van Susanne Kuijpers van de Milieufederatie Zuid-Holland om haar klanten nog beter op dit vlak te kunnen  helpen. Neem contact met ons op via 085-044 2600, info@kuiperburger.nl of j.verlouw@kuiperburger.nl . Wij kunnen u vrijblijvend informeren en uiteraard is uw provinciale Milieufederatie hier ook toe bereid.

Berichtnavigatie